Zoekend naar de resultaten van het onderzoek naar de wenselijkheid voor toezicht op thuisonderwijs dat staatssecretaris Dijksma had bevolen en dat ‘na de zomer van 2008’ klaar had moeten zijn, stuitte ik op een rapport van Andersson Elffers Felix van februari 2006. Daarin stond: ‘De opvattingen van stakeholders over de eisen die aan toezicht op thuisonderwijs gesteld moeten worden en de wijze waarop het toezicht op thuisonderwijs moet worden vormgegeven, lopen sterk uiteen’.
We horen dat woord stakeholders vaker in de hedendaagse management new-speak. Het betekent natuurlijk gewoon ’belanghebbenden’ maar als we eens nader zouden bekijken wie dat dan zoal zijn en om welke belangen het gaat kunnen we ons wel voorstellen dat daarover uiterst vaag wordt gedaan en waarom voorkeur is gegeven de aan de verhullende term stakeholder.
De echte belanghebbenden zijn natuurlijk gewoon de kinderen die, om maar eens een paar redenen te noemen, school een enge, fantasieloze, vrijheid inperkende of gewoon een achterlijke instelling vinden. Maar die kinderen komen bij AEF niet aan het woord. Ook de eerste afgeleide, de ouders, zijn niet geconsulteerd. Wie dan wel, wilt u weten?
1. NVvTO en Levenderwijs
Daar kunnen we ons nog wel iets bij voorstellen. Deze verenigingen zouden kunnen claimen de belangen van thuisonderwijzers en -onderwezenen te behartigen. Maar dat is wel een heel bonte verzameling van mensen en motieven en het is de vraag of zij allen, of althans in grote meerderheid, zich door deze verenigingen vertegenwoordigd achten.
2. Vereniging voor Leerplichtambtenaren
Wat moeten we daarbij denken? Heeft het misschien iets van doen met Parkinsons law: Work expands so as to fill the time available for its completion. En de klaarblijkelijk natuurlijke drang van overheidslichamen om hun invloedssfeer en daarmee hun omvang steeds maar verder uit te breiden. Of hebben de schrijvers van het rapport hier niet zozeer belanghebbenden bedoeld als wel deskundigen. Maar in dat geval moeten we hun inbreng toch anders wegen.
3. Nederlandse Vereniging voor Onderwijsrecht
Hier geldt eigenlijk hetzelfde. Want welk belang kan deze vereniging hebben bij het resultaat van de beslissing over zo ja en hoe van toezicht op thuisonderwijs.
Dat is niet zomaar wat getheoretiseer, maar van praktisch belang. Want iets verder in het rapport staat: ‘Vrijwel alle stakeholders zijn voorstander van toezicht op thuisonderwijs’. Daar ben je als kind, zelfs al heb je vrijstelling van de leerplicht, mooi klaar mee. Jouw PvdA staatssecretaris Sharon Dijksma kan straks, gedekt door de meningen van die stakeholders en verder haar handen wassende in onschuld, de beslissende stap maken in het beperken van de vrijheid van onderwijs.
Ik denk overigens dat er nog een paar niet genoemde stakeholders zijn. Gatto noemt in zijn boek Underground History of American Education de grote bedrijven waarover hij zegt: ‘… these emerging corporate titans knew they needed three things in order for their interests to thrive: 1) compliant employees; 2) a guaranteed and dependent population; and 3) a predictable business environment encompassed by a rigid, caste-like social hierarchy of haves and have-nots. It is toward these ends – and not education – that modern compulsory schooling was unleashed.
Waar aan de lopende band massaproductie wordt gerealiseerd zit men niet te wachten op individualisten die kritisch hebben leren nadenken. Want, zo gaat Gatto verder:’… big business knew that the development of these kinds of individuals needed to be hindered. They were too unpredictable and insufficiently pliable. What better way to accomplish this shadowy goal than by removing children from the steadying influences of their families, and placing them instead in the hands of schools, where they could be easily molded into the kinds of people upon whom big business depended. Just in case parents were unwilling to comply, the powers that be committed school attendance into law.
De laatste, niet genoemde, stakeholders zijn de politieke partijen. Zij die het best aangepast waren ‘the fittest’ en dus hebben overleefd ‘survived’ kennen de wensen van de bevolking en spelen daar listig op in. Voor het vervullen van al die wensen is geld nodig. Heel veel geld! Dus moet er maximaal geproduceerd worden. Daar passen geen kritische vragen bij.
Maar: de overheid, dat ben je zelf! Dus pas op met al je wensen, ook al lijken die nog zo mooi en rechtvaardig. Zoals een gegarandeerd minimumloon, uitkeringen en bijstand voor iedereen die dat maar even denkt nodig te hebben, nergens meer honger in de wereld, overal democratie; met geld gekocht, met sancties afgedwongen, of met het zwaard gebracht. En, niet te vergeten natuurlijk, een beter milieu. Het geld daarvoor komt van jou. En jij betaalt: met stukjes vrijheid.

This post was submitted by heringa.