door Nanda Van Gestel

Van jongs af aan heb ik er een hekel aan gehad om dingen te ‘moeten’. Als iemand mij zegt dat iets ‘moet’ is de aardigheid er voor mij snel af terwijl ik het misschien graag had gedaan op basis van vrijwilligheid. Dwang stopt de stroom van creativiteit die we allemaal in ons hebben. Rutger zijn weerstand tegen het gedwongen worden zoals dat op school gebeurd was zo groot dat hij er lettterlijk ziek van werd. Het hele schoolsysteem is gebaseerd op het dwingen van mensen; het begint al met het feit dat school in Nederland verplicht is gesteld. Wat zegt dat op zich al niet over de kwaliteit van het gebodene? Wanneer je een goed produkt aan kunt bieden zullen er van zelf klanten komen die het van je willen kopen; kun je je voorstellen dat er bakkers zouden zijn die mensen zouden dwingen hun brood te eten? Het lijkt een stuk logischer om te leren beter brood te bakken zodat de mensen het willen eten. Een goede leraar hoeft zijn leerlingen niet te verplichten om naar hem te luisteren; als wat hij vertelt interessant genoeg is zullen er vanzelf leerlingen naar hem willen luisteren.

Het heerlijke van un-schoolen is dat we niets meer ‘moeten’ en geheel vrij zijn om datgene te doen wat we willen doen en datgene te leren wat we willen leren. Voor Rutger was het de grootste bevrijding toen hij niet meer naar school hoefde maar ook ik voelde me bevrijd. Vanaf mijn vierde jaar ben ik naar school geweest, daarna begon ik te werken en pas na de geboorte van Rutger had ik voor het eerst het gevoel dat ik baas over mijn eigen leven was; dat ik niet meer werd gedreven maar vrij was om met de stroom mee te gaan. Toen Rutger naar school ging was mijn vrijheid ook weer over; als moeder van een schoolgaand kind zit je net zo in het systeem. Ik stoorde me er enorm aan dat de school bepaalde hoe laat wij allemaal op moesten staan, dat ik vier keer per dag op en neer moest lopen en dan vaak nog een poos aan het hek moest staan te wachten, dat de school bepaalde wanneer wij op vakantie mochten gaan en hoe lang; uit alles bleek mij dat de belangen van ons gezin totaal ondergeschikt waren aan die van de school en dat er zo met ons werd omgesprongen maakte me vaak behoorlijk opstandig. Wanneer school vrijwillig was geweest, zou het een heel ander verhaal zijn, als je ergens bewust voor kiest, kies je ook voor de consequenties. Als un-schoolers zijn onze kinderen vrij om te leren wat ze willen en wanneer ze willen maar ook wij zijn eindelijk vrij om ons leven in te richten zoals we het zelf willen.

De verplichting om je kinderen naar school te sturen is net zoiets als wanneer je iedereen zou verplichten een spijkerbroek maat 38 te dragen. Wanneer die broek je toevallig past is het niet z’on grote opoffering om aan de verplichting te voldoen maar als de broek je te groot, te klein, te kort of te lang is, dan heb je een probleem. Un-schooling, in die vergelijking is de vrijheid om te winkelen waar je maar wilt, alles te passen wat je leuk lijkt en dan te beslissen wat bij jou past; wat jouw persoonlijkheid kan accentueren, en dat te houden.